Opgelegd Keurslijf bereikt grenzen

4. mei, 2019

Een vastlopend onderwijssysteem, meer kinderen in behandeling bij de Jeugdzorg, meer depressiviteit onder volwassenen en ga zo maar door. Je zou kunnen zeggen: "Het zijn de tekenen van deze tijd die wel weer over waaien", maar ik denk dat dit veel te kort door de bocht is en sterker nog: Als we zo door gaan, rijden we ons stuk. De vraag om preventief meer geld te investeren in zorg, onderwijs, maar ook in allerlei andere sectoren als politie en justitie, weg- en waterbouw, enzovoort, is mijns inziens gerechtvaardigd. Dit geld zal anders dan voorheen geïnvesteerd moeten worden. Duurzaam, innovatief en vanuit een holistische benadering.

De afgelopen eeuwen zijn we steeds meer in hokjes gaan denken. Dit is denk ik voortgekomen uit een (bestuurskundig) organisatiemodel dat boven ons hing en waar we als mens onderdeel van uitmaakten. Hier werd voor gekozen om alles beheersbaar te houden voor de "bovenste" laag. In grote lijnen heel logisch en handig. Voorbeelden hiervan zijn het Leenstelsel, de organisatie van de (katholieke) kerk, de verdeling in landen, districten, gemeenten en afdelingen. Tevens de verdeling in klassen of niveaugroepen als het over het onderwijs gaat. Vanwege het opzetten van deze in "beheersbare" stukjes ingerichte maatschappij, waarbij per hokje verantwoording dient te worden afgelegd aan de laag erboven, is er regelmatig sprake van een impliciet van bovenaf gestuurde over-organisatie per hokje.

Wat is nu de uitdaging van deze tijd? De wereld komt letterlijk 24 uur bij ons binnen. De wereld is vanwege alle prikkels die ons bereiken, vele malen groter dan het hokje waar wij ons binnen hebben (mogen) leren bewegen. We wilden hier allicht onbewust al langer uitbreken, maar wat er verder was en hoe je je elders kon en mocht bewegen, was onbekend. De huidige generatie weet echter goed wat er elders te koop is en lijkt beter dan ooit te beseffen dat het in stand houden van dit organisatiemodel steeds meer zal gaan schuren vanwege het keurslijf waarin we nog steeds gedrukt worden en waar velen in verstrikt raken. Deze tijd vraagt juist om een creatief denkproces. Om het mogen associëren en verbinden van onderdelen uit verschillende hokjes. Het vraagt om een holistische benadering, juist omdat alles verband met elkaar houdt.

Investering van onderaf is nodig om kinderen hun pad te mogen laten ontdekken en ze hierop verder te helpen, maar ook om de talenten van alle mensen beter te benutten. Zo blijven ze gezonder, komen zij minder terecht in de criminaliteit en zijn ze gelukkiger. Vanuit een holistische kijk op zaken is er ruimte voor alle richtingen. In de wereld van nu en van morgen zijn verschillen welkom en ook noodzakelijk. Er is in efficiëntie reusachtig veel te besparen door met een overkoepelende blik naar zaken te kijken en hierop te acteren. Waarom worden niet veel meer deelonderzoeken gecombineerd en wordt er niet meer samengewerkt? Het is inherent aan de inrichting van een systeem van bovenaf dat dikwijls op macht en ego is gestoeld, waarin concurrentie wordt aangezwengeld en waarin "wij-zij denken" wordt gestimuleerd. Hierin dien je je vaak meer voor een ander te bewijzen dan dat je echt iets vanuit je hart doet.

Door een organisatiemodel van onderaf op te zetten ontstaat ruimte en vertrouwen. Kinderen zullen minder vast lopen omdat er minder kaders zijn die ze hinderen. Ze komen minder in aanraking met jeugdzorg. Binnen maximale ruimte voor onderzoekend en ontdekkend leren zullen waarden leidend moeten zijn, in plaats van allerlei vastgestelde regels, kaders en grenzen waarvan het doel vaak niet duidelijk is, maar waarvan slechts gezegd kan worden: Dat doen we omdat we dat altijd al zo gedaan hebben. Dat zijn nu eenmaal de regels en afspraken. Agenten mogen meer de straat op in plaats van het moeten aantonen waarom ze deden wat ze deden. Ambtenaren werken aan vragen van onderaf door aansluiting te zoeken bij de mens in plaats van het vastgestelde systeem. Kortom: Minder bureaucratie en meer gevoel van vrijheid. We doorbreken de kaders!

Het dak mag eraf! Een wereld gaat voor je open. Je mag ontdekken wie je werkelijk bent en waar je passie ligt. Weg met dat keurslijf. Om hiermee een start te maken is het altijd goed om je dagelijks af te vragen: Wat is nu werkelijk het nut van wat ik doe? Help ik er andere mensen of mezelf mee, of dient het slechts een systeem met regels en afspraken? Laten we samen rijden voorbij de grenzen en elkaars inspiratie zijn!